Komputer, który zatrzymuje się na etapie uruchamiania płyty głównej i nie przechodzi do ekranu BIOS, może sygnalizować kilka różnych usterek. W tym artykule przyjrzymy się metodom diagnostycznym, możliwym przyczynom braku reakcji systemu oraz konkretnym krokom, które pozwolą przywrócić odpowiednie działanie komputera.
Diagnoza problemu
1. Obserwacja sygnałów systemowych
Przy próbie włączenia komputera zwróć uwagę na:
- ilość i rodzaj dźwięków BIOS-owych,
- status diod na płycie głównej,
- aktywność wentylatorów, napędów oraz dysków,
- brak obrazu na monitorze (czarny ekran).
Dźwięki sygnalizujące błąd BIOS-u to cenne informacje. Jeden długi sygnał może wskazywać problem z pamięcią RAM, kilka krótkich – z kartą graficzną.
2. Weryfikacja podstawowych połączeń
Przed otwarciem obudowy sprawdź:
- czy kabel zasilacza jest poprawnie podłączony do gniazdka elektrycznego,
- czy monitor został włączony i ma działający kabel sygnałowy,
- czy nie występują przebicia przewodów zasilających.
3. Sprawdzenie ostatnich zmian
Przypomnij sobie, czy przed problemem:
- dodawałeś nowy sprzęt czy urządzenie USB,
- aktualizowałeś BIOS lub sterowniki,
- przeprowadzałeś konserwację wnętrza obudowy.
Przyczyny braku uruchomienia BIOS
A. Uszkodzony zasilacz
Wewnętrzny zasilacz dostarcza napięcia potrzebne do działania płyty głównej i podzespołów. Niestabilne napięcia mogą powodować wyłączenie lub brak reakcji komputera na włączenie.
B. Błąd pamięci CMOS lub baterii
Zegar czasu rzeczywistego i parametry BIOS-u przechowywane są w pamięci CMOS. Słaba lub rozładowana bateria CMOS może prowadzić do utraty ustawień i uniemożliwić start systemu.
C. Uszkodzenie płyty głównej
Awaria mikroukładu zarządzającego rozruchem to jedna z poważniejszych przyczyn braku POST (Power-On Self-Test). Objawia się brakiem diody sygnalizującej pracę. Czasem widoczne są spuchnięte kondensatory.
D. Wadliwa karta graficzna lub RAM
Niedokładne osadzenie modułów pamięci czy karty graficznej może spowodować, że BIOS nie będzie w stanie ich wykryć. W niektórych modelach płyty głównej brak pamięci skutkuje długim sygnałem błędu.
E. Niewłaściwe ustawienia BIOS-u
Błędne parametry dotyczące zegara, napięć czy kolejności rozruchu mogą uniemożliwić przejście do ekranu głównego. Szczególnie ryzykowne są ręczne zmiany przy podkręcaniu podzespołów.
Kroki naprawcze
1. Resetowanie ustawień BIOS-u
Metoda polega na przywróceniu domyślnych parametrów. Sposoby:
- wyjęcie baterii CMOS na 5–10 minut,
- zworka CLEAR_CMOS (opis na instrukcji płyty głównej),
- przytrzymanie przycisku BIOS_RESET na nowszych modelach.
2. Sprawdzenie i wymiana baterii CMOS
Jeżeli komputer ma kilka lat, warto wymienić baterię guzikową. Nowa bateria powinna mieć napięcie około 3V. Po wymianie ponownie uruchom system, aby przeładować domyślne dane.
3. Testowanie zasilacza
Użyj miernika napięcia lub testera ATX. Sprawdź linie +12V, +5V, +3,3V. Wahania powyżej 5% oznaczają konieczność wymiany zasilacza.
4. Weryfikacja pamięci i karty graficznej
Zdejmij wszystkie moduły RAM i kartę graficzną, a następnie:
- przewietrz styki, przetrzyj izopropanolem,
- załóż jeden moduł RAM i spróbuj uruchomić komputer,
- jeśli nie działa – przetestuj kolejny moduł lub inny slot,
- analogicznie postępuj z kartą graficzną.
5. Aktualizacja BIOS-u
Jeżeli system reaguje na naciśnięcie klawiszy funkcyjnych F2 lub Del, można spróbować flashowania BIOS-u przy użyciu funkcji Flashback bądź z poziomu narzędzia w Windows. Upewnij się, że plik ma odpowiednią wersję i nazwę zgodną z instrukcją producenta płyty.
6. Czyszczenie i wymiana pasty termoprzewodzącej
Przegrzewający się procesor może powodować natychmiastowe wyłączanie się komputera. Usuń starą pastę, oczyść powierzchnię procesora i chłodzenia, a następnie nałóż cienką warstwę nowej pasty termoprzewodzącej.
Zaawansowane metody
A. Diagnostyka zewnętrzna
Skorzystaj z zewnętrznych narzędzi diagnostycznych, takich jak POST CARD, które wkłada się do slotu PCI. Pozwala odczytać kod błędu bez konieczności integrowania się z BIOS-em.
B. Serwisowa wymiana układów
W przypadku uszkodzenia mikroukładu zasilającego BIOS możliwa jest lutowanie nowego układu na płycie. Operacja wymaga precyzyjnej stacji lutowniczej i umiejętności BGA.
C. Konsultacja z ekspertami
Jeśli wszystkie metody zawiodą, warto skorzystać z usług profesjonalnego serwisu komputerowego. Specjaliści dysponują narzędziami do pomiaru linii zasilających, oscyloskopem oraz bibliotekami programów do reflasowania kości BIOS.